kleszcze

Kleszcze w lesie

W maju zaczyna si臋 szczytowy okres aktywno艣ci kleszczy. Warto wi臋c zweryfikowa膰 swoj膮 wiedz臋 o tych gro藕nych paso偶ytach i roznoszonych przez nie chorobach.

leszcze wskazywane s膮 przez ekspert贸w jako jedno z najwi臋kszych naturalnych zagro偶e艅 dla zdrowia ludzi 偶yj膮cych w naszej strefie klimatycznej. Te niewielkie paj臋czaki fachowo okre艣lane s膮 paso偶ytami zewn臋trznymi kr臋gowc贸w.

W Polsce 偶yje 19 r贸偶nych gatunk贸w kleszczy. Wszystkie te gatunki 艂膮czy g艂贸d krwi, kt贸ry zaspokajaj膮, wgryzaj膮c si臋 w sk贸r臋 swoich 偶ywicieli. Wyszukuj膮 ich dzi臋ki czu艂ym zmys艂om – reaguj膮cym na ciep艂o, drgania gruntu, feromony, ruch powietrza i zapach potu.

Oto najwa偶niejsze fakty dotycz膮ce kleszczy i roznoszonych przez nie chor贸b.

Gdzie najcz臋艣ciej wyst臋puj膮 kleszcze?

Przede wszystkim mo偶na je spotka膰 w lasach, na 艂膮kach, w parkach i na dzia艂kach rekreacyjnych. W tych miejscach wyst臋puj膮 najgro藕niejsze z punktu widzenia zdrowia publicznego i najliczniejsze kleszcze pospolite.

Naj艂atwiej spotka膰 je w wilgotnych lasach mieszanych z przewag膮 gatunk贸w li艣ciastych, a zw艂aszcza na obrze偶ach las贸w, wzd艂u偶 le艣nych 艣cie偶ek, w miejscach, gdzie las li艣ciasty przechodzi w iglasty i odwrotnie. Czekaj膮 na 偶ywicieli najcz臋艣ciej w 艣ci贸艂ce le艣nej, na obszarach poro艣ni臋tych wysok膮 traw膮, g臋stymi zaro艣lami, paprociami, czarnym bzem, leszczyn膮 i krzewami je偶yn.

Jak na nas poluj膮 kleszcze?

Nie jest prawd膮, 偶e kleszcze spadaj膮 lub skacz膮 na nas z drzew. Najcz臋艣ciej wspinaj膮 si臋 na trawy i krzewy na wysoko艣膰 maksymalnie 120-150 cm, gdzie czekaj膮 na 偶ywiciela, kt贸ry 鈥瀦biera鈥 je, ocieraj膮c si臋 o ro艣liny. Kleszcze najcz臋艣ciej wgryzaj膮 si臋 w nasz膮 sk贸r臋 w miejscach, gdzie jest ona najdelikatniejsza, a wi臋c na g艂owie (w przypadku dzieci), za uszami, na granicy w艂os贸w, na karku, na ramionach, pod pachami, pod biustem, w okolicach p臋pka, w pachwinach, wok贸艂 genitali贸w czy pod kolanami. Ugryzienia kleszczy nie bol膮, bo paj臋czaki te wprowadzaj膮 do naszego organizmu substancje znieczulaj膮ce, przeciwkrzepliwe i przeciwzapalne.

Kiedy s膮 najbardziej aktywne kleszcze?

Kleszcze generalnie s膮 aktywne od prze艂omu marca i kwietnia a偶 do prze艂omu pa藕dziernika i listopada. Najbardziej aktywne s膮 w okresie maj-czerwiec. Na baczno艣ci trzeba jednak mie膰 si臋 tak偶e w lipcu, kiedy w lasach trwa sezon jagodowy. Drugi szczyt ich aktywno艣ci w roku przypada na wrzesie艅 (sezon grzybowy). Czas najwi臋kszej aktywno艣ci dobowej kleszczy to z kolei pora przedpo艂udniowa (8-12), a potem przedwieczorna (16-20). Warto doda膰, 偶e 艂agodne zimy i wilgotne lata sprzyjaj膮 ich rozmna偶aniu i ma艂ej umieralno艣ci, przez co populacja kleszczy mo偶e si臋 zwi臋ksza膰.

Czym mo偶e grozi膰 ugryzienie przez kleszcza?

Kleszcze roznosz膮 wiele gro藕nych chor贸b, w艣r贸d kt贸rych znajduj膮 si臋 m.in.: borelioza, kleszczowe zapalenie m贸zgu, anaplazmoza granulocytarna, babeszjoza, dur powrotny, ospa riketsjowa, tularemia i inne. Najcz臋艣ciej wyst臋puj膮c膮 chorob膮 roznoszon膮 przez kleszcze jest jednak borelioza.

Odsetek kleszczy, kt贸re s膮 zaka偶one borelioz膮, jest do艣膰 du偶y i wynosi od kilku do kilkudziesi臋ciu procent w zale偶no艣ci od regionu

– Generalnie najwi臋kszy odsetek zaka偶onych kleszczy wyst臋puje w okolicach du偶ych miast, co ma zwi膮zek z tym, 偶e jest tam wi臋cej drobnych gryzoni, kt贸re s膮 g艂贸wnym 藕r贸d艂em infekcji. Na przyk艂ad szacuje si臋, 偶e w Warszawie a偶 25 proc. samic kleszczy jest zainfekowanych borelioz膮 – m贸wi dr Marta Supergan-Marwicz, ekspertka z Katedry Biologii Og贸lnej i Parazytologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.

Na szcz臋艣cie znacznie mniej kleszczy jest zaka偶onych wirusem kleszczowego zapalenia m贸zgu.

– Szacuje si臋, 偶e tylko 0,1-3 proc. nich roznosi t臋 chorob臋. Z bada艅 wynika, 偶e najwi臋cej zaka偶onych ni膮 kleszczy 偶yje w Polsce p贸艂nocno-wschodniej oraz po艂udniowo-zachodniej. Zachorowania na kleszczowe zapalenie m贸zgu s膮 w Polsce znacznie rzadsze (200-300 przypadk贸w rocznie) ni偶 na borelioz臋 (kilkana艣cie tysi臋cy zachorowa艅 rocznie) – dodaje ekspertka.

Niestety nie ma szczepionki przeciwko boreliozie, ale mo偶na si臋 za to zaszczepi膰 przeciwko kleszczowemu zapaleniu m贸zgu.

Zobacz te偶: Czym jest kleszczofobia?

Kiedy podejrzewa膰 borelioz臋 po ugryzieniu kleszcza?

Pocz膮tkowo zaka偶enie borelioz膮 przebiega bezobjawowo. Pierwsze objawy mog膮 pojawi膰 si臋 w ci膮gu 1-6 tygodni od ugryzienia: w 40-50 proc. przypadk贸w na sk贸rze pojawia si臋 niebolesny, w臋druj膮cy, pier艣cieniowaty rumie艅, czerwony lub czerwonawy, okr膮g艂y lub owalny, powi臋kszaj膮cy si臋, a potem zanikaj膮cy.

Typowy rumie艅 ma ponad 5 cm 艣rednicy, cho膰 pocz膮tkowo nie przekracza 1-1,5 cm.

Niepokoi膰 powinny te偶 objawy grypopodobne oraz senno艣膰 czy zaburzenia r贸wnowagi.

Borelioz臋 leczy si臋 antybiotykami – 艣rednio 28 dni. Aby upewni膰 si臋, 偶e kleszcz nie zarazi艂 nas borelioz膮, mo偶na zbada膰 krew. Ka偶de podejrzenie nale偶y skonsultowa膰 z lekarzem.

Kiedy podejrzewa膰 kleszczowe zapalenie m贸zgu?

Do zaka偶enia t膮 chorob膮 dochodzi ju偶 w ci膮gu kilku pierwszych minut wysysania krwi przez kleszcza (wirus wnika do organizmu wraz ze 艣lin膮 paso偶yta). Choroba przebiega zazwyczaj dwuetapowo:

Najpierw po 1-3 tygodniach od ugryzienia mog膮 wyst膮pi膰 objawy przypominaj膮ce gryp臋 (gor膮czka, b贸le mi臋艣ni), kt贸re po kilku dniach ust臋puj膮.

Na tym etapie choroba mo偶e si臋 zako艅czy膰, ale mo偶e te偶 po kilku dniach wr贸ci膰 ze zdwojon膮 si艂膮, z silnym b贸lem g艂owy, a czasem te偶 powa偶nymi objawami neurologicznymi, zapaleniem opon m贸zgowo-rdzeniowych, zapaleniem m贸zgu lub rdzenia m贸zgu.

Przebieg choroby mo偶e zatem by膰 艂agodny lub ci臋偶ki (prowadz膮c do kalectwa lub nawet 艣mierci).

Choroba mo偶e te偶 przebiega膰 bezobjawowo. Ka偶de podejrzenie zaka偶enia t膮 chorob膮 nale偶y skonsultowa膰 z lekarzem.

Szczepienia uodparniaj膮ce na t臋 chorob臋 najlepiej wykona膰 przed sezonem. Zaleca si臋 je szczeg贸lnie pracownikom le艣nym, ale tak偶e wojskowym, funkcjonariuszom stra偶y po偶arnej i granicznej, rolnikom, turystom, uczestnikom kolonii i oboz贸w wakacyjnych.

Jak pozby膰 si臋 kleszcza?

Po znalezieniu u siebie kleszcza wczepionego w sk贸r臋 nale偶y jak najszybciej wyci膮gn膮膰 go p臋set膮 z cienkimi ko艅cami (najlepiej dentystyczn膮) lub specjalnymi plastikowymi 鈥瀔leszczo艂apkami鈥, kt贸re mo偶na kupi膰 w聽aptece.聽Alternatyw膮 dla p臋set s膮 te偶 specjalne pompki ss膮ce.

Aby skutecznie usun膮膰 paso偶yta nale偶y chwyci膰 go jak najbli偶ej sk贸ry, za przedni膮 cz臋艣膰 cia艂a, a nast臋pnie lekko podwa偶y膰 i pewnym ruchem poci膮gn膮膰 ku g贸rze. Trzeba si臋 postara膰 wyci膮gn膮膰 go w ca艂o艣ci.

Nie wolno kleszcza zgniata膰 (w ten spos贸b mo偶na wycisn膮膰 z niego bakterie i wirusy). Nie wolno go te偶 niczym smarowa膰!

Smarowanie (t艂uszczem, kremem, spirytusem itp.) mo偶e doprowadzi膰 do wstrzykni臋cia do cia艂a cz艂owieka wi臋kszej ilo艣ci materia艂u zaka藕nego – zatkanie tchawek kleszcza 鈥 jego narz膮du oddechowego 鈥 mo偶e spowodowa膰 u niego 艣linotok.

Ran臋 po kleszczu trzeba zdezynfekowa膰: wod膮 utlenion膮, spirytusem salicylowym lub 40-proc. alkoholem. Kleszczy nie wolno wykr臋ca膰 palcami, smarowa膰 t艂uszczami ani przypala膰. Je艣li kto艣 nie umie sam usun膮膰 kleszcza, to powinien bez zw艂oki zg艂osi膰 si臋 po pomoc do piel臋gniarki lub lekarza.

Zobacz te偶: Czy istnieje szczepionka przeciwko kleszczom?

Jak zapobiec ugryzieniu przez kleszcza?

Najlepiej unika膰 ugryzienia przez kleszcza. Pomo偶e w tym stosowanie si臋 do kilku zasad. Warto za艂o偶y膰 odzie偶 z d艂ugimi r臋kawami i w jasnych kolorach (艂atwiej na niej zobaczy膰 kleszcza). Pom贸c mo偶e zastosowanie 艣rodka odstraszaj膮cego kleszcze oraz unikanie siadania i le偶enia bezpo艣rednio na trawie.

Czytaj wi臋cej: Jak ochroni膰 si臋 przed kleszczami w lesie?

殴r贸d艂o: zdrowie.pap.pl

5/5 - (2 {g艂os/g艂osy})

Dodaj komentarz

Tw贸j adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola s膮 oznaczone *

Scroll to Top